چرا به دات نت
احتياج داريم؟
به طور معمول نسل های جديد زبان های برنامه نويسی به
اين دليل متولد می شوند که زبان های قديمی تر دارای امکانات محدود بودند و يا قدرت
استفاده از تکنولوژی های فعلی را به صورت مطلوب و ساده ندارند.
مهمترين نيازی که
به عنوان آخرين تکنولوژی وجود دارد، برنامه نويسی در محيط اينترنت است. اينترنت در
مدت تقريبا ۸ سال جای خود را به عنوان يکی از مهمترين وسايل ارتباطی برای کارهای
روزمره و تجارت باز کرده است. سيستم های برنامه نويسی قديمی تر امکان برنامه نويسی
برای اينترنت را فراهم کرده بودند اما هر کدام دارای اشکالات بزرگی هستند، برای
مثال تکنولوژی COM اولين بار در ويندوز به کار گرفته شد. در سال 1970 نيز سيستم
هايی برای Unix نوشته شده بودند، جاوا نيز در اصل برای ابزارهای الکترونيکی بود و
نه برای اينترنت.
سپس برای اولين بار يک سيستم جامع برای برنامه نويسی تحت
اينترنت ايجاد شد. اين سيستم -NET. از مراحل سطح پايين که به زبان ماشين می باشد تا
بالاترين سطح که برنامه نويسی ويژوال آن می باشد برای استفاده در اينترنت طراحی شده
است. البتهNET. فقط برای اينترنت نيست و با استفاده از آن می توان برنامه های کامل
تحت Client نيز ايجاد کرد، اما بزرگترين مزيت آن دربرابر سيستم های ديگر امکانات
اينترنت آن است.
برای اينکه مزايای استفاده ازNET. را بهتر متوجه بشويم بهتر است
در ابتدا معايب سيستم های پيشين را ذکر کنيم. شرکت مايکروسافت تا قبل از سال 1995
به برنامه نويسی در محيط های Client و Server می پرداخت، اما از آن سال به بعد توجه
بيشتری به مساله برنامه نويسی در اينترنت کرد. مايکروسافت COM و +COM را ايجاد کرد
و آنها را در ويژوال استوديوی 6 به کار گرفت. در سال 1999 حدود ۵۰ در صد از
بزرگترين سايتهای تجارت الکترونيکی از محصولات مايکروسافت استفاده می کردند. اما
هنوز هم مشکلات بزرگی در سيستم های مايکروسافت وجود داشت که يکی از آنها دشواری
نوشتن برنامه در اينترنت با محصولات مايکروسافت بود. شرکت مايکروسافت برای راحتی
کار برنامه نويس ها ASP يا Active Server Page را ايجاد کرد. با اينکه اين يک قدم
بزرگ بود و کارها را بسيار ساده کرد ولی هنوز از برنامه نويسی شی گرا پشتيبانی نمی
کرد. همچنين در ويژوال استوديوی 6 قسمتی برای Internet Application ايجاد شده بود و
در آنها امکان ساختن Web Class وجود داشت ولی هيچ وقت به عنوان يک ابزار کار آمد
برای برنامه نويسی وب درنظر گرفته نشد.
مدل برنامه نويسی
DNA
مايکروسافت يک مدل برنامه نويسی به نام Distributed
interNet Application دارد که بر پايه برنامه نويسی n-tier و COM بنا نهاده شده
است. مدل DNA از سه بخش اساسی تشکيل شده است.
بخش اول به نام Presentation tire
معروف است. در اين بخش رابط تصويری کاربر وجود دارد و خود نيز به دو نوع Internet
Browser و Win 32 GUI تقسيم می شود که هر کدام مشکلات خاص خود را دارند. در مدلی که
از Win32 GUI يا همان نرم افزارهای معمولی استفاده می شود دو مشکل بزرگ وجود دارد ؛
دشواری بروز رسانی نرم افزار و ديگری DLL Hell که در ادامه توضيح داده خواهد شد. در
نوع دوم مشکلاتی از قبيل نبود امکانات برنامه نويسی کافی در محيط مرورگر، نبود رابط
قوی با کاربر، نبودن مرورگر های يکسان و... وجود دارد. همچنين هميشه يک اتصال به
اينترنت يا اينترانت لازم است. در اين نوع از برنامه نويسی می توان از Java Applet
ها يا ActiveX استفاده کرد ولی مرورگر بايد امکان استفاده از آن را داشته باشد،
مخصوصا ً هنگام استفاده از ActiveX که بايد فقط از IE استفاده کرد.
بخش دوم که
Middle tier نام دارد، مکانی است که اطلاعات و قوانين تجاری در آن وجود دارد. منظور
از قوانين ، متد ها و اجزائی هستند که اعمال کاربران را کنترل می کنند. مهمترين و
آسان ترين زبان برای نوشتن اين اجزا از DNA ويژوال بيسيک است. برنامه نويسی که
بخواهد در اين رده برنامه بنويسد بايد آشنايی کاملی با COM و پروتکل های رايج
داشته، همچنين بايد مهارت کافی در استفاده از ADO و ADSI داشته باشد. مشخص است که
يک اشتباه در اين لايه باعث بروز خطا و نقص در کل سيستم می شود.
بخش سوم يا Data
tier مکانی است که اطلاعات سازمان در آن ذخيره می شود. معمولا ً در اين قسمت از
بانکهای پيشرفته رابطه ای مانند SQL Server و Oracle استفاده می کنند.
محدوديت های
COM
همانطور که ديديد مهمترين قسمت در DNA همان COM است که
در جای جای آن استفاده می شود. در اينجا برخی معايب COM ذکر می شود : ( در ابتدای
متن ذکر شد که برای درک نياز بهNET. بايد ابتدا معايب سيستم های قديمی را بشناسيم
)
DLL Hell: اگر کوچکترين تغييری در يک COM ايجاد شود، ديگر برنامه هايی که از
ورژن قبلی استفاده می کردند قادر به فعال ساختن نسخه جديد نيستند. هنگامی که در
ويندوز، يک COM نصب شود برايش در رجيستری يک GUID ثبت می شود که اطلاعات آن COM را
در خود ذخيره می کند. اگر يک برنامه از نسخه اول يک COM استفاده کند و بعد از مدتی
شما تغييراتی در نسخه اول بدهيد و بخواهيد آن را دوباره در سيستم نصب کنيد ويندوز
به شما پيغام خطا می دهد چون ورژن آن تکراری است، اگر هم آن را به ورژن دوم ارتقا
دهيد نرم افزار قبلی هنوز به دنبال نسخه اول می گردد. اين امر باعث می شود که شما
مجبور شويد يکبار ديگر کل برنامه را کامپايل کرده و در کامپيوترتان نصب
کنيد.
کمبود در وراثت: در نسخه های COM که در حال حاضرهستند چيزی به نام وراثتی
که در ++C وجود دارد نمی باشد، بلکه وراثت تنها در واسط يک COM می باشد، استفاده از
آن هم چندان کمکی به برنامه نويسی نمی کند.
برخی محدوديت های برنامه نويسی اينترنتی در مدل
DNA
وجود دو محيط برنامه نويسی برای اينترنت و Client
نقصان در نوشتن برنامه هايی با رابط گرافيکی خوب که در
اينترنت کار می کردند کاملا ً مشهود است، نمونه بارز آن اختلاف در برنامه نويسی در
ويژوال بيسيک و ASP است. ويژوال بيسيک با رابط گرافيکی کاملا ً سطح بالا و ASP
تقريبا ً رابط گرافيکی ندارد. همين امر باعث می شد که يک برنامه نويس مجبور باشد
طيف وسيعی از تکنيک ها و زبان ها را فرابگيرد تا بتواند برنامه ساده ای در اينترنت
بنويسد.
نبودن
حالت های ذخيره اطلاعات رابط گرافيکی در صفحه های
اينترنتی
نمونه اين حالت زمانی است که در يک textbox متنی وجود
داشته باشد. در برنامه های Win32 GUI متن داخل textbox تا زمانی که کاربر يا برنامه
آن را تغيير نداده بر جای خود وجود دارد. اما در محيط اينترنت و نوع ASP با هر بار
refresh کردن صفحه کل اطلاعات ازبين می رود. البته اين مشکل با استفاده از شئ های
Request و Response تقريبا ً قابل حل است ولی احتياج به برنامه نويسی برای هر تکه
از صفحه ASP دارد.
نداشتن Event Handler در محيط برنامه نويسی
اينترنت
يکی از مهمترين ابزاری که در برنامه نويسی Win32 GUI
وجود دارد استفاده از Event ها است. با تکنولوژی که در حال حاضر وجود دارد تنها راه
رسيدن به اين مهم استفاده از ActiveX است که به علت مسايل امنيتی در بيش از ۹۵ در
صد مواقع توسط کاربر استفاده از آن رد می شود.
معايب استفاده از
API
API ها توابعی هستند که از ويندوز نسخه 1 تا امروز در
برنامه نويسی کاربرد داشته و دارند. مهمترين کاری که اين توابع انجام می دهند انجام
کارهای سخت و سطح پايين سيستمی است که احتياج به برنامه نويسی زيادی دارند و يا حتی
امکان ايجاد آن با زبان هايی مثل ويژوال بيسيک نيست. اما هر API از هر نسخه ويندوز
تا نسخه ديگر آن می تواند دچار تغييرات بشود. برای مثال برنامه ای که در ويندوز 98
نوشته شده باشد می تواند در ويندوز 95 اجرا نشود. همچنين هم اکنون ابزارهای جديدی
به بازار آمده است که برای آنها نيز می توان برنامه نويسی کرد، مانند تلفن های
سيار، کيوسک تلفن، دستگاه های کامپيوتری جيبی و غيره. در اين نوع دستگاه ها ديگر
ويندوز به مفهومی که در حال حاضر وجود دارد قابل اجرا نيست و در نتيجه API هم وجود
ندارد. لازم به ذکر است که ويندوز CE برای دستگاه های مذکور می باشد ولی قابليت های
آن با ويندوزهای ديگر تفاوت زيادی دارد.
آشنائی با ASP.NET
NET نسل بعدی Active Server Pages يا ASP است که توسط
شرکت ميکروسافت ارائه شده است. اين محصول توسط ميکروسافت بعنوان شاخص اصلی فناوری
در ساخت سايتهای وب در نظر گرفته شده است. با استفاده از ASP.NET می توان هم
اينترانت کوچک يک شرکت را ساخت و هم يک سايت وب تجاری خيلی بزرگ را طراحی و پياده
سازی نمود. مهمترين نکاتی که در طراحی اين محصول در نظر گرفته شده است راحتی
استفاده و بالا بودن کارائی و قابليت آن می باشد. در زير برخی ويژگيهای ASP.NET را
بررسی می کنيم.
صفحات ASP.NET کامپايل می شوند.
هنگامی که يک صفحه ASP.NET برای اولين بارتوسط يک
مراجعه کننده به سايت فراخوانی می شود، آن صفحه ابتدا کامپايل شده و بر روی سرور
نگهداشته می شود و در فراخوانی های بعدی از آن استفاده می شود. اين بدين معنی است
که صفحات ASP.NET خيلی سريع اجرا می شوند.
صفحات ASP.NET با ابزارهای روی سرور ساخته می
شوند.
با ابزارهای موجود در ASP.NET می توان صفحات پيچيده وب
را براحتی طراحی نمود. بعنوان مثال با استفاده از ابزار DataGrid می توان به آسانی
داده های موجود در يک بانک اطلاعاتی را تحت وب نمايش داد.
مجموعهASP.NET عضوی از
بدنه NET. است.
بدنه NET. دارای بيش از ۴۵۰۰ کلاس آماده جهت استفاده در
ASP.NET است. اين کلاس ها تقريبا هر نيازی را در برنامه نويسی برآورده می کنند.
بعنوان مثال از اين کلاس ها می توان جهت توليد تصاوير بر حسب تقاضا، به رمز درآوردن
يک فايل و يا ارسال يک نامه استفاده کرد.
مقايسه ASP.NET و ASP
کلاسيک
ASP.NET نسل بعدی ASP يا ASP کلاسيک است. اما اين يک
پيشرفت تکاملی است بطوريکه اين دو فناوری تقريبا از يکديگر متفاوتند. صفحات ASP با
زبان های دستورالعمل نويسی مانند VBScript يا JScript ايجاد می شوند اما در ASP.NET
ما يک فرايند کامل برنامه نويسی با زبانهای Visual Basic يا #C (سي-شارپ تلفظ شود)
داريم. همچنين در ASP کلاسيک تنها پنج کلاس استاندارد (Request, Response,
Application Session, Server) وجود دارد حال آنکه در ASP.NET می توان از بيش از
۴۵۰۰ کلاس استاندارد موجود در بدنه NET. بهره جست.همچنين عليرغم قدرت و امکانات
زياد و متعدد ASP.NET، استفاده از آن در مقايسه با ASP کلاسيک بسيار آسانتر است.
بعنوان مثال با استفاده از چند ابزار در يک صفحه ASP.NET می توان يک صفحه بسيار
پيچيده HTML بدست آورد که ساخت آن در ASP کلاسيک ممکن است نياز به چند روز کار
داشته باشد.
زبانهای برنامه نويسی در ASP.NET
شما در ASP.NET می توانيد از هر زبان برنامه نويسی که
با بدنه NET. سازگار باشد استفاده کنيد. اين زبانها عبارتند از Visual Basic.NET و
#C و JScript.NET . اين بدين معنی است که شما جهت نوشتن برنامه در ASP.NET نياز به
فراگيری زبان جديدی نداريد و اگر يکی از زبانهای ويژوال بيسيک يا ++C يا جاوا را می
دانيد هم اکنون می توانيد در ASP.NET برنامه بنويسيد.از طرف ديگر تعدادی زبانهای
ديگر توسط بعضی از شرکتهای فعال در اين زمينه به مجموعه زبانهای استاندارد ASP.NET
افزوده شده است. بعنوان مثال اگر مايل باشيد حتی می توانيد از PERL و COBOL هم در
ASP.NET استفاده کنيد.
ابزارهای ASP.NET
سالهاست که برنامه نويسان ويژوال بيسيک جهت ساخت فرم
های خود از ابزارهای ويژوال بيسيک مانند TextBox و ListBox استفاده کرده اند. در
ASP.NET هم شما می توانيد از ابزارهای فراوان موجود در آن برای ساخت فرم ها و صفحات
خود استفاده نمائيد. در ASP.NET چهار دسته عمده از ابزارها موجود است:
ابزارهای
اصلی مانند TextBox، RadioButton، ListBox و Button.
ابزارهای اعتباری برای
حصول اطمينان از ورود و تائيد صحت اطلاعات ورودی فرم ها.
ابزارهای داده ای برای
ارتباط با بانک اطلاعاتی و دستکاری داده.
ابزارهای پيشرفته جهت نمايش عناصر
پيچيده در واسط کاربر مانند تقويم و آگهی های تبليغاتي.
با استفاده از Visual
Studio.NET شما براحتی می توانيد با چيدن تصويری اين ابزارها بر روی فرم مورد نظر،
صفحه دلخواه خود را بسازيد. در صورت تمايل حتی می توانيد در يک ويرايشگر ساده متن
مانند Notepad برنامه مورد نظر را نوشته و از اين ابزارها استفاده کنيد.
دريافت
ASP.NET
جهت شروع برنامه نويسی در ASP.NET تنها کافی است که
مجموعه ASP.NET را بهمراه بدنه NET. از سايت ميکروسافت دريافت کنيد.
دريافت .NET
Framework
ASP.NET با سيستم عامل های Windows 2000 (نسخه Server و
Professional) و Windows XP کاملا سازگار است.
Namespace چيست؟
يک نکته مهم که در زمان استفاده از NET Framework. بايد
به آن توجه داشت آن است که فضانام (namespace يا نامکده) ها در ساختمان برنامه
کاربردی قرار دارند. فضانام يک طرح نامگذاری منطقی برای گروه بندی کلاس های مرتبط
است. اين طرح مانع از آن می شود تا کلاس هايی که برای متدها و خصوصيات از يک شناسه
يکسان استفاده می کنند تداخل داشته باشند.
مثلا NET Framework. برای گروه بندی
تايپ ها به مقوله های منطقی عملکرد، از قبيل چارچوب برنامه کاربردی ASP.NET، از يک
طرح نامگذاری سلسله مراتبی استفاده می کند. ابزارهای طراحی از فضانام ها با هدف
تسهيل مرور و ارجاع تايپ ها در برنامه بهره برداری می کنند. مثلا فرض کنيد در حال
نوشتن کد زير هستيد:
Public Class NewClass
[Procedures and
Functions]
End Class
Public Class NewClass
[Procedures and
Functions]
End Class
اين کد به خطا منجر می شود چون کامپايلر راهی برای
تشخيص کلاس ها از يکديگر ندارد. برای غلبه بر اين مشکل می توان از يک فضانام
استفاده کرد که اجازه می دهد دو کلاس همنام در صفحه با هم وجود داشته باشند. قطعه
برنامه زير تعريف اين دو کلاس در فضانام های منحصر بفرد را نشان می
دهد:
Namespace One
Public Class NewClass
[Procedures and
Functions]
End Class
End Namespace
Namespace Two
Public Class NewClass
[Procedures
and Functions]
End Class
End Namespace
در اين کد برخوردی بين
دو کلاس با نام NewClass وجود ندارد چون هر کدام در يک فضانام جداگانه قرار داده
شده است. کلاس اول را می توان با استفاده از ترکيب One.NewClass صدا زد، حال آنکه
کلاس دوم را می توان با استفاده از ترکيب Two.NewClass صدا زد.
شما می توانيد در
فضانام های خود از يک ساختار سلسله مراتبی استفاده کنيد. قرار دادن اشياء مشابه تحت
زيرعنوانها در يک فضانام مشترک تشخيص هدف فضانام را آسانتر می کند، و در عين حال
باعث می شود برنامه به مراتب شئ گراتر شود.
برای توضيح فضانام می توان ساختار
فايل و دايرکتوری (کشو، فولدر) در يک کامپيوتر را در نظر گرفت. در اين مثال کلاس ها
به مثابه فايل ها و فضانام ها مانند دايرکتوری ها هستند. بديهی است همانگونه که می
توانيم دايرکتوريهای تو در تو داشته باشيم، فضانام ها هم در حاليکه کلاس ها را در
خود جای داده اند می توانند بصورت تو در تو باشند.
فضانام ها در ساخت برنامه های
کاربردی ASP.NET نقش مهمی ايفا می کنند. خوشبختانه لازم نيست برای همه اشيايی که می
توانند به وسيله صفحات ASP.NET مورد استفاده قرار بگيرند سيستم طبقه بندی فضانام
ايجاد کنيد. مايکروسافت اين مساله را برای شما حل کرده است. دو فضانام ريشه، و
فضانامهای فرزند آنها را می توان وارد صفحات ASP.NET خود کرد. اولی System ناميده
می شود، و دومی Microsoft نام دارد. اين فضانامها با جزئيات بيشتر در ادامه مورد
بحث قرار گرفته اند.
فضانام System
فضانام System فضانام اصلی برای ساخت ASP.NET و همه
برنامه های کاربردی ديگر مبتنی بر NET Framework. است. هر چيزی که در برنامه
کاربردی شما قابل انجام باشد از طريق فضانام System کنترل می شود. به عنوان مثال
کنترل آرايه، عمليات رياضی، و تبديل نوع داده ها از طريق فضانام System و فضانامهای
فرزند آن اداره می شوند. ۹ فضانام پيش فرض (فضانام System و ۸ فرزند آن) وجود دارند
که به صورت خودکار به صفحات ASP.NET اضافه می
شوند:
System
System.ComponentModel.Design
System.Data
System.Drawing
System.Web.SessionState
System.Web
System.Web.UI
System.Web.UI.WebControls
System.Web.UI.HTMLControls
هشت فضانام (بجز فضانام
System) در زمان ساخت Visual Studio.NET يا VS.NET بطور خودکار به صفحات ASP.NET
وارد می شوند. اين فضانام ها در زير به اختصار شرح داده شده
اند.
System.ComponentModel.Design: دربرگيرنده کلاس هايی است که می توان از
آنها برای طراحی پشتيبانی سفارشی اجزا و زمان طراحی و دسترسی به سرويس های تامين
شده توسط معماری NET Framework. استفاده کرد.
System.Data: امکان دسترسی به
کلاس ها و رابطهايی را فراهم می کند که معماری ADO.NET را برای دسترسی به داده های
عمومی تشکيل می دهند.
System.Drawing: دربرگيرنده کلاس ها و رابطهايی است که
عملکرد گرافيکی اوليه را تامين می کنند. فضانام System.Drawing نيز از طريق فضانام
System.Drawing.Drawing2D و System.Drawing.Imaging عملکرد پيشرفته تری فراهم می
کند.
System.Web: کلاس ها و رابطهايی تامين می کند که ارتباط مرورگر/سرويس
دهنده را امکان پذير می کنند. اين فضانام دربرگيرنده کلاس HTTPRequest (فراهم کننده
اطلاعات وسيعی درباره درخواست HTTP جاری)، کلاس HTTPResponse (فراهم آورنده امکان
دسترسی به فرآيندها و يوتيليتی های سمت سرويس دهنده)
است.
System.Web.SessionState: فراهم کننده کلاس ها و متدهايی برای مديريت
وضعيت جلسات کاری می باشد.
System.Web.UI: فراهم کننده کلاس ها و رابطهايی
برای رابط واسط کاربر برنامه کاربردی ASP.NET است که موجب می شوند برنامه کاربردی
با سطوح مختلف صفحه، ارتباط برقرار کند. کلاس اصلی اين فضانام، کلاس Page می باشد
که دربرگيرنده همه خصوصيتها، متدها، و سازنده های صفحه است. اشياء اصلی Active
Server Page زير خصوصيتهايی در کلاس Page هستند: Application ،Response ،Request
،Server و Session.
System.Web.UI.HTMLControls: کلاس هايی برای عناصر HTML
استاندارد، شامل فرم ها، کنترل های ورودی، آنکور، جداول، قسمتهای متنی، و غيره
فراهم می کند. اين کنترلها همانند تگهای عادی HTML هستند با اين تفاوت که داری دو
صفت runat="server" و id="controlname" می باشند.
System.Web.UI.HTMLControls:
برای کنترلهای سرويس دهنده ای که شبيه کنترلهای HTML هستند ولی انعطاف پذيری بيشتر
و عملکرد پيچيده تری دارند کلاس هايی را تامين می کند.
برخی فضانام های مهم و
پرکاربرد ديگر به شرح زير می باشند.
System.IO: دربرگيرنده رابطها و کلاس هايی
است که امکان خواندن و نوشتن همگام و غيرهمگام فايل ها و جريانهای داده را فراهم می
کنند.
System.Data.OleDb: امکان دسترسی به کلاس ها و رابطهای مخصوص دسترسی به
يک منبع داده از طريق ADO را فراهم می کند.
System.Data.SqlClient: امکان
دسترسی به کلاس ها و رابطهای مخصوص دسترسی به داده های خاص Microsoft SQL Server از
طريق ADO را فراهم می کند.
System.Web.Security: امکان دسترسی به کلاسها و
رابطهای مخصوص امنيت برنامه کاربردی ASP.NET را فراهم می کند. دستيابی به رمزنگاری،
مجوزها، و تنظيمات خط مشی برنامه کاربردی در اين فضانام قرار می
گيرند.
System.XML: امکان دسترسی به کلاسها و رابطهای مخصوص پردازش اسناد XML
را فراهم می کند.
فضانام Microsoft
علاوه بر فضانام System که در چارچوب NET. يافت می شود،
مايکروسافت چند فضانام اضافه کرده است که برای زبان برنامه سازی ای که می خواهيد از
آن در برنامه کاربردی خود استفاده کنيد عملکرد لازم را تامين می کنند. ممکن است شما
بصورت مستقيم با اين فضانام کاری نداشته باشيد.
Microsoft.VisualBasic: اين
فضانام محتوی CLR يا زمان اجرای Visual Basic.NET است. از اين زمان اجرا با زبان
Visual Basic.NET استفاده می شود. اين فضانام همچنين دربرگيرنده کلاس هايی است که
از کامپايل و توليد کد با استفاده از زبان ويژوال بيسيک پشتيبانی می
کنند.
Microsoft.CSharp: اين فضای نام دربرگيرنده کلاس هايی است که از کامپايل
و توليد کد با استفاده از زبان #C پشتيبانی می کنند.
Microsoft.JScript: اين
فضای نام دربرگيرنده کلاس هايی است که از کامپايل و توليد کد با استفاده از زبان
JScript پشتيبانی می کنند.
Microsoft.Win32: کلاسها و رابطهای مورد نياز برای
کار با کليدها و hiveهای رجيستری را تامين می کند.
با وجود آنکه فضانام ها از
قبل تامين می شوند، می توانيد برای استفاده از برنامه کاربردی ASP.NET فضانام های
خود را ايجاد کنيد. برای هر کلاس ايجاد شده توسط سازنده يک فضانام توليد می شود.
استفاده از
فضانام ها در صفحات ASP.NET
دو راه برای افزودن فضانام به برنامه کاربردی ASP.NET
وجود دارد. از شبه دستور (Directive) صفحه Import@ برای صفحات ASPX و از کلمه کليدی
Imports برای افزودن فضانام به برنامه codebehind مربوطه در ويژوال بيسيک استفاده
می شود و برای زبان #C از دستور using استفاده می گردد. قطعه برنامه زير ترکيب نحوی
برای افزودن فضانام System.Web.UI.WebControls به صفحه ASP.NET شما است.
<%@
Import namespace = "System.Web.UI.WebControls" % >
همين فضانام را در قسمت
codebehind بصورت زير به برنامه اضافه می کنيم.
Imports
System.Web.UI.WebControls (vb.net )
using System.Web.UI.WebControls;
(C#)
( به تفاوت Import و Imports دقت کنيد )
در صورتيکه می خواهيد چند
فضانام را به صفحه ASP.NET خود و يا صفحه codebehind اضافه کنيد بايد هرکدام را
جداگانه اضافه کنيد. بعنوان مثال، برای افزودن فضانام System.Web.UI.HTMLControls
به صفحات با فضانام های موجود، درست بعد از آخرين عبارت مهم به خط بعد برويد و
Imports System.Web.UI.HTMLControls را اضافه کنيد. به محض آنکه .Imports System را
تايپ کنيد، VS.NET فهرستی از فضانام ها را ظاهر می کند، و می توانيد به سادگی
فضانام مورد نظر را با ماوس برگزينيد. امتياز اين فهرست آن است که مجبور نيستيد همه
فضانام های NET. را از حفظ بدانيد، بلکه می توانيد به آسانی از فهرست انتخاب کنيد.
اين ويژگی با عنوان Intellisense شناخته می شود. برای صفحات ASP.NET از اين ترکيب
استفاده کنيد:
< %@ Import namespace = "System.Web.UI.WebControls" %
>
< %@ Import namespace = "System.Web.UI.HTMLControls" % >
<
%@ Import namespace = "namespace name" % >
برای صفحات codebehind ويژوال
بيسيک از اين ترکيب استفاده کنيد:
Imports System.Web.UI.WebControls
Imports
System.Web.UI.HTMLControls
Imports namespace
Smart Navigation
چيست؟
مفهوم Smart Navigation و فوايد آن:
Smart Navigation يكى از بهترين ابزارهاى جديدى است كه
ASP.NET آنرا عرضه كرده است. اين ابزار جديد باعث شده ظاهر برنامه هاى وب و احساسى
كه نسبت به آن وجود دارد شباهت بيشترى با برنامه هاى عادى و نوشته شده براى ويندوز
پيدا كند.
يكى از موانع بزرگ برنامه هاى تحت وب به معمارى و ساختار HTTP برمى
گردد. جاييكه مجبوريم اطلاعات جمع آورى شده در سمت مشترى را به سرور بازگردانيم. به
همين دليل مجبور به رسم مجدد و كامل صفحه اى كه قبلا ديده ايم مى باشيم، كه اين نه
تنها باعث مى شود يك حالت فلش مانند در اين رفت و برگشت و رسم مجدد رخ دهد، بلكه
براى صفحه هاى بلند كه براى ديدن تمام صفحه نيازمند بهscrolling هستيم، باعث مى شود
كه ديدمان را به اول صفحه انتقال دهد، چيزى كه هم شايد دلخواه ما نباشد و هم اينكه
ممكن است باعث سردرگمى كاربر گردد. همچنين اين فرآيند باعث تغيير فوكوس كنترل ها و
بسيارى از اتفاقات ديگرنيز مى شود.
در برنامه هاى عادى ويندوز ما به طور معمول
فقط قسمت هايى از صفحه را به روز مى كنيم كه تغييرى در آن ايجاد شده باشد يا تحت
تاثير چيزى قرار گيرند و اين بدون نياز به تغيير در كل برنامه مى باشد (مثلا فقط يك
عضو به listbox ما اضافه مى شود. بدون تغيير و رسم مجدد فرم برنامه).
Smart
Navigation يا به عبارتى هدايت هوشمندانه اين توانايى موجود در برنامه هاى ويندوز
را براى برنامه هاى تحت وب فراهم مى كند! اما قبل از هر چيز بايد بدانيد كه اين
ابزار فقط براى IE مى باشد و آن هم نسخه هاى ۵ به بالاتر آن. با اين وجود شما مى
توانيد Smart Navigation را فعال يا غيرفعال سازيد، بدون آنكه تاثيرى در برنامه شما
بگذارد. حتى اگر شما در پروژه تان مرورگرهاى محتلفى را مدنظر قرار داده باشيد، مى
توانيد Smart Navigation را فعال سازيد. در اين صورت ASP.NET نوع مرورگر را تشخيص
داده و Smart Navigation را فقط براى مرورگرهاى پشتيبانى شده فعال مى سازد.
چهار
مورد برجسته اى كه Smart Navigation فراهم مى كند عبارتند از:
صفحه در ميان
درخواست ها يك نمايش ممتد را داراست و به عبارتى حالت فلش زدن به خود نمى
گيرد.
موقعيت Scroll را حفظ مى كند.
فوكوس عضو دارنده فوكوس را نگه مى
دارد.
آخرين صفحه درون تاريخچه (History) نگهدارى مى شود.
اين ابزار در حالت
واقع گرايانه براى برنامه هايى كه ارسال به عقب(!) Postback فراوانى دارند طراحى
شده است ولى با توجه به اين نكته كه محتواى صفحه نبايد زياد تغيير نكند. احتمالا
بنا به دلايل كارايى و نه اينكه در تغييرات زياد ايرادى بهم بزند - مترجم. شايد يك
چيز شگفت آور در مورد اين ابزار اين باشد كه شما در حقيقت نياز به نوشتن هيج كد و
برنامه اى نداريد.
نحوه استفاده:
Smart Navigation درون هدايت كننده صفحه (Page
directive : <%@ %>)، براى تنظيم يك صفحه و درون web.config براى تنظيم كل
برنامه استفاده مى شود. براى تنظيم در Page Directive به صورت زير عمل
كنيد:
<%@ Page SmartNavigation=true % >
و براى تنظيم در web.config
از ساختار زير استفاده نماييد:
< Configuration>
<
System.web>
روش كار اينگونه است كه كل صفحه بدرون يك فريم دورنى مخفى
(hidden IFrame) بارگذارى (load) مى شود و سپس فقط قسمت هاى تغيير كرده دوباره
رندر(render) مى شوند.
upload کردن فايل به سرور در ASP.NET
کدهای مربوط به Upload کردن فايل به سرور را بايد به دو
قسمت تقسيم نمود. قسمت اول شامل کدهايی است که نحوه نمايش در مرورگر را شامل می
شوند و اساس آن بر HTML است. و قسمت دوم مربوط به طرف سرور است که شامل کدهايی است
که با ASP.NET نوشته می شوند. برنامه زير حاوی کدهای مربوطه برای انجام اين کار به
صورات خيلی ساده و ابتدايی می باشد. همانطور که ملاحظه می کنيد برخلاف ASP کلاسيک،
نياز به وجود component خاصی نمی باشد و اين کار در ASP.NET بصورت خيلی ساده انجام
پذير است.
Upload.aspx:
نشان دادن قابليتهای مرورگر در ASP.NET
اگرچه در حال حاضر جنگ مرورگرها تقريبا تمام شده است
اما اين موضوع دليلی بر شناخته نشدن قابليتهای مرورگرها نيست. در اينجا توانايی
ASP.NET در نشان دادن قابليتهای مرورگرها بحث شده است. بعنوان نمونه، مثال ۱ نوع
مرورگر را به ما نشان می دهد.
< body>
You are using < %
=Request.Browser.Type % >
< /body>< /html >
برای نمونه اگر
شما از IE 5 استفاده می کنيد نتيجه خروجی چنين بايد باشد:
You are using
IE5
در مثال ۱ Request.Browser.Type يک رشته را که همان نام ونسخهی مرورگر است
را بر می گرداند. اما اين موضوع چگونه صورت ميگيرد ؟
شئ
HTTPBrowserCapabilities
در حقيقت خاصيت Browser در شئ Request کلاسی از
HTTPBrowserCapabilities است که در فضانام System.Web قراردارد. وقتی که اين کلاس
روی يک صفحه ASP.NET نمونه سازی می شود خواص صفحه سرويس گيرنده ای را نشان می دهد
که از آن برای اجرا شدن کد استفاده شده است. شئ Request در برگيرنده اين خاصيت
مرورگر است که اين کلاس را ميتوان معادل کلاس MSWC. BrowserCapabilities در ASP
کلاسيک در نظر گرفت.
در ليست زير اکثر خاصيتهای شی HTTPBrowserCapabilities
تشريح شده است:
ActiveXControls: نشان می دهد که مرورگر اکتيويکس را ساپورت می
کند يا نه.
AOL: چک می کند که مرورگر از نوع AOL است يا نه.
Cookies: نشان می
دهد که مرورگر کوکی ها را ساپورت می کند يا نه بايد توجه داشت که اين خاصيت وضعيت
فعال بودن يا غير فعال بودن کوکی ها را نشان نمی دهد.
Crawler: نشان ميدهد که
مرورگر سرويس گيرنده از موتورهای جستجو تاثير می پذيرد يا نه.
Browser: نوع
مرورگر را نشان می دهد.
Frames: نشان می دهد که مرورگر از قابليت Frame
برخورداراست يا نه.
MajorVersion: نسخه اصلی مرورگر را نشان می دهد بعنوان مثال
در IE5 عدد 5 نشانگر نسخه اصلی است.
MinorVersion: نسخه جزيی (کوچکتر) مرورگر را
نشان می دهد بعنوان مثال در IE5.1 عدد .1 نشانگر نسخه جزيی است.
Type: نوع ونسخه
مرورگر را بصورت يک رشته بازميگرداند..
VBScript: نشان می دهد که مرورگر
VBScript را ساپورت می کند يا نه.
Version: نسخه اصلی و جزيی مرورگر را بعنوان
يک رشته برمی گرداند.
در زير نمونه کامل يک مثال آورده شده است.
< %@ page
language="VB" % >
< %@ Import Namespace="System.Web" % >
<
html >
< body >
< head >< title
>HTTPBrowserCapabilities Demo< /title >< /head >
<
%
Dim browserObj As HTTPBrowserCapabilities
browserObj =
Request.Browser
% >
< font face="verdana, arial" size=2 >
< p >Your browser supports ActiveX controls: <
%=browserObj.ActiveXControls % > < /p >
< p >Your browser
type: <%=browserObj.Type % > < /p >
< p >Your browser
version: <%=browserObj.Version% > < /p >
... Add any other
property that you would like to display
< / font >
< /body
>
< /html >
نحوه پردازش صفحات ASP.NET بر روي سرويس دهنده
وب:
برنامه هاي وب از معماري سرويس گيرنده - سرويس دهنده
تبعيت نموده و بر روي سرويس دهنده وب مستقر و مسئوليت پاسخگوئي به درخواست هاي
ارسالي توسط سرويس گيرندگان را برعهده خواهند داشت .در سمت سرويس گيرنده ، مرورگر و
در سمت سرويس دهنده ، سرويس دهنده وب داراي جايگاهي خاص مي باشند . مرورگر ، ميزبان
برنامه وب بوده و مهمترين وظيفه آن ارائه بخش رابط کاربر يک برنامه وب است . در اين
راستا ، مرورگر داراي پتانسيل لازم به منظور تفسير و نمايش تگ هاي HTML مي باشد .در
سمت سرويس دهنده ، برنامه هاي وب با نظارت و مديريت يک سرويس دهنده وب ( مثلا" IIS
) اجراء مي گردند . سرويس دهنده وب ، مسئوليت مديريت برنامه ، پردازش درخواست هاي
ارسالي توسط سرويس گيرندگان و ارائه پاسخ لازم به سرويس گيرندگان را بر عهده دارد
.به منظور قانونمند کردن ارسال درخواست سرويس گيرندگان و ارائه پاسخ سرويس دهنده ،
مي بايست از يک پروتکل ارتباطي خاص استفاده گردد. پروتکل ، مجموعه اي از قوانين
لازم بمنظور تشريح نحوه ارتباط دو و يا چندين آيتم از طريق يک محيط انتقال ( زير
ساخت انتقال داده ) نظير اينترنت است . در برنامه هاي وب ( ارسال درخواست توسط
سرويس گيرنده و پاسخ به درخواست توسط سرويس دهنده ) از پروتکل ارتباطي
HTTP)Hypertext Transport Protocol) ، استفاده مي گردد.
ASP.NET پلات فرم
مايکروسافت براي طراحي و پياده سازي برنامه هاي وب در دات نت مي باشد . پس از
درخواست يک صفحه ASP.NET توسط مرورگر سرويس گيرنده ، پردازش هاي متعددي بر روي
سرويس دهنده وب به منظور ارائه پاسخ لازم ، انجام خواهد شد.شايد تاکنون سوالات
مختلفي در رابطه با نحوه پردازش صفحات ASP.NET بر روي سرويس دهنده ، براي شما مطرح
شده باشد :
پس از درخواست يک صفحه ASP.NET ، بر روي سرويس دهنده وب چه اتفاقي
مي افتد ؟
نحوه برخورد سرويس دهنده وب با درخواست ارسالي توسط سرويس گيرنده
چگونه است ؟
تگ هاي HTML چگونه توليد و براي مرورگر ارسال مي گردد؟
و شايد
سوالات ديگر!
در اين مقاله با نحوه پردازش صفحات ASP.NET بر روي سرويس دهنده
بيشتر آشنا شويم . بديهي است تشريح تمامي مراحل با ذکر جزئيات از حوصله يک مقاله
خارج بوده و هدف آشنائي با کليات موضوع با يک روند مشخص و سيستماتيک است .
مرحله اول :
ايجاد يک درخواست HTTP براي يک صفحه ASP.NET توسط
مرورگر
پردازش با درخواست يک صفحه ASP.NET که توسط مرورگر
ايجاد مي شود ، آغاز مي گردد .مثلا" يک کاربر ممکن است در بخش آدرس مرورگر کامپيوتر
خود آدرس
http://www.srco.ir//Articles/DocView.asp?ID=210
را به منظور دريافت اين مقاله وارد نمايد . مرورگر در ادامه يک درخواست HTTP را از
سرويس دهنده وب محل استقرار سايت Srco.ir ايجاد و درخواست فايل حاوي مقاله را مي
نمايد .
مرحله
دوم : دريافت درخواست HTTP ، توسط سرويس دهنده وبمهمترين وظيفه سرويس دهنده وب ، دريافت درخواست ارسالي
HTTP و ارائه منبع درخواست شده درقالب يک پاسخ HTTP است . سرويس دهنده وب ( مثلا"
IIS ) ، پس از دريافت درخواست ارسال شده توسط سرويس گيرنده ، تصميم لازم در رابطه
با نحوه برخورد با آن را اتخاذ مي نمايد. محور تصميم گيري فوق بر پايه نوع انشعاب
فايل درخواستي استوار مي باشد. مثلا" در صورتيکه فايل درخواستي داراي انشعاب asp. ،
باشد ، IIS درخواست را به سمت asp.dll هدايت تا عمليات مرتبط با آن انجام شود .
انشعابات فايل متعددي به موتور ASP.NET ، مپ مي گردند . برخي از آنان شامل موارد
زير مي باشد :
انشعاب aspx . ، براي صفحات وب ASP.NET
انشعاب asmx . ، براي
سرويس هاي وب ASP.NET
انشعاب config . ، براي فايل هاي پيکربندي
ASP.NET
انشعاب ashx . ، براي هندلرهاي سفارشي ASP.NET HTTP
انشعاب rem . ،
براي منابع راه دور
و ساير انشعابات ديگر
پس از دريافت درخواست ارسالي توسط
سرويس گيرنده ، سرويس دهنده وب آن را در اختيار مسئول مربوطه قرار خواهد داد .
مثلا" در صورتيکه درخواست دريافتي مربوط به يک صفحه ASP کلاسيک باشد ، درخواست در
اخـتيار asp.dll گذاشته شده و يا در صورتيکه درخواست در ارتباط با يک صفحه ASP.NET
باشد ، درخواست در اختيار موتور ASP.NET قرار داده مي شود . همانگونه که اشاره
گرديد ، معيار اصلي در اين تصميم گيري ، نوع انشعاب فايل درخواست شده توسط سرويس
گيرنده مي باشد .
مرحله سوم : عملکرد موتور ASP.NET
پس از درخواست يک صفحه ASP.NET توسط سرويس گيرنده و
دريافت آن توسط سرويس دهنده وب ، درخواست دريافتي در اختيار موتور ASP.NET قرار
داده مي شود . از موتور ASP.NET ، اغلب با نام ASP.NET HTTP pipeline ياد مي گردد.
علت نامگذاري فوق ، بدين دليل است که درخواست دريافتي از بين تعداد متغيري از HTTP
modules در بين مسير خود براي رسيدن به يک HTTP handler عبور مي نمايد . HTTP
modules ، کلاس هائي مي باشند که امکان دستيابي به درخواست دريافتي را دارا مي
باشند. اين ماژول ها قادر به بازبيني و بررسي درخواست دريافتي و اتخاد تصميماتي مي
باشند که مستقيما" بر نحوه گردش داخلي ( روند برخورد با درخواست ) تاثير خواهد
گذاشت . درخواست دريافتي پس از عبور از ماژول هاي مسخص شده HTTP ، به يک HTTP
Handler خواهد رسيد . HTTP Handler مسئوليت ايجاد خروجي لازم به منظور ارسال براي
مرورگر متقاصي ( ارسال کننده درخواست ) را برعهده دارد
تعداد زيادي از ماژول هاي
HTTP از قبل ايجاد شده، بصورت پيش فرض در HTTP pipline وجود دارد:
OutputCache
، مسئوليت برگرداندن و Caching خروجي صفحات HTML در صورت نياز ، برعهده دارد .
Session ، ماژول فوق ، مسئوليت لود Session state را بر اساس درخواست دريافتي
کاربر و روش Session که در فايل Web.config مشخص شده است ، برعهده دارد .
FormsAuthentication ، ماژول فوق ، مسئوليت تائيد کاربران بر اساس مدل تعريف
شده Forms Authentication را در صورت ضرورت برعهده دارد .
و موارد ديگر .
به
منظورآشنائي با ماژول هاي پيش فرض، مي توان مقادير نسبت داده شده به عنصر در فايل
machine.config را مشاهده نمود. جدول زير مقدار پيش فرض عنصر را نشان مي دهد
.
machine.Config: httpModules Section
Path :
$WINDOWS$\Microsoft.NET\Framework\$VERSION$\CONFIG
< httpModules
>
< add name="OutputCache" type="System.Web.Caching.OutputCacheModule"/
>
< add name="Session"
type="System.Web.SessionState.SessionStateModule"/ >
< add
name="WindowsAuthentication"
type="System.Web.Security.WindowsAuthenticationModule"/ >
< add
name="FormsAuthentication" type="System.Web.Security.FormsAuthenticationModule"/
>
< add name="PassportAuthentication"
type="System.Web.Security.PassportAuthenticationModule"/ >
< add
name="UrlAuthorization" type="System.Web.Security.UrlAuthorizationModule"/
>
< add name="FileAuthorization"
type="System.Web.Security.FileAuthorizationModule"/ >
< add
name="ErrorHandlerModule" type="System.Web.Mobile.ErrorHandlerModule,
System.Web.Mobile,
Version=1.0.5000.0, Culture=neutral,
PublicKeyToken=b03f5f7f11d50a3a"/ >
< / httpModules >
هندلرهاي
HTTP ، نقطه پايان در ASP.NET HTTP pipeline مي باشند . مسئوليت HTTP handler ،
توليد خروجي براي منبع درخواست شده است . براي صفحات ASP.NET ، اين به معني
Rendering ، کنترل هاي وب به HTML و برگرداندن HTML مي باشد. براي يک سرويس وب ،
مسئوليت فوق ، شامل اجراي متد مشخص شده و Wrapping مقاير برگردانده شده به يک پاسخ
مناسب و با فرمت SOAP مي باشد . منابع متفاوت ASP.NET از هندلرهاي متفاوت HTTP
استفاده مي نمايند.هندلرهاي پيش فرص استفاده شده ، توسط بخش < httpHandlers >
فايل machine.config مشخص شده اند. بخش فوق، شامل کلاس هائي است که يا خود HTTP
handler بوده و يا HTTP handler factories ، مي باشند. يک HTTP handler factory ،
صرفا" يک نمونه از يک HTTP handler را پس از فراخواني ، برمي گرداند . جدول زير ،
اطلاعات عنصر در فايل machine.config را نشان مي دهد .
machine.Config:
httpHandlers Section
Path :
$WINDOWS$\Microsoft.NET\Framework\$VERSION$\CONFIG
< httpHandlers
>
< add verb="*" path="trace.axd"
type="System.Web.Handlers.TraceHandler"/ >
< add verb="*" path="*.aspx"
type="System.Web.UI.PageHandlerFactory "/ >
< add verb="*"
path="*.resources" type="System.Web.HttpForbiddenHandler"/ >
< add
verb="GET,HEAD" path="*" type="System.Web.StaticFileHandler"/ >
< add
verb="*" path="*" type="System.Web.HttpMethodNotAllowedHandler"/ >
<
/httpHandlers >
لازم است به اين نکته اشاره گردد که امکان ايجاد HTTP
modules و HTTP handler اختصاصي ، توسط طراحان وپياده کنندگان برنامه هاي وب
ASP.NET نيز وجود دارد . پس از ايجاد ماژول ها و هندلرهاي HTTP ، مي توان آنان را
به pipeline ملحق تا براي تمامي سايت هاي وب موجود بر سرويس دهنده وب ، قابل
استفاده گردند. بدين منظور، مي توان تغييرات لازم را در فايل machine.config اعمال
تا زمينه استفاده از آنان توسط تمامي برنامه هاي وب فراهم گردد . در اين رابطه مي
توان تغييرات را در فايل Web.config نيز اعمال نمود، در چنين مواردي امکان استفاده
از ماژول ها و هندلرهاي HTTP ايجاد شده ، صرفا" براي يک برنامه وب وجود خواهد داشت
.
مرحله چهارم
: توليد خروجي
آخرين مرحله درارتباط با پردازش يک صفحه ASP.NET بر روي
سرويس دهنده وب ، شامل ايجاد خروجي مناسب است . خروجي فوق ، در ادامه از طريق ماژول
هاي HTTP عبور داده شده تا مجددا" به IIS برسد . در نهايت IIS ، خروجي توليد شده را
براي سرويس گيرنده متقاصي ارسال مي نمايد .مراحل لازم به منظور توليد خروجي با توجه
به HTTP handler متفاوت بوده و در ادامه صرفا" يک حالت خاص آن را بررسي مي نمائيم (
هندلر HTTP که از آن به منظور rendering صفحات ASP.NET استفاده مي گردد).
سرويس
دهنده وب (IIS) پس از دريافت درخواستي براي يک صفحه ASP.NET ( انشعاب فايل aspx.) ،
آن را در اختيار موتور ASP.NET ، قرار خواهد داد. درخواست دريافتي در ادامه از بين
ماژول ها عبور داده شده تا به PageHandlerFactory برسد ( در بخش < httpHandlers
> فايل machin.config که قبلا" mapping آن انجام شده است ) .
machine.Config: httpHandlers Section
:PageHandlerFactory
Path : $WINDOWS$\Microsoft.NET\Framework\$VERSION$\CONFIG
< httpHandlers >
< add verb="*" path="*.aspx"
type="System.Web.UI.PageHandlerFactory"/ >
< /httpHandlers >
کلاس PageHandlerFactory ، يک HTTP handler factory است که وظيفه آن ارائه
نمونه اي از يک HTTP handlerبوده که قادر به برخورد مناسب با درخواست ارسالي
است.مهمترين رسالت PageHandlerFactory ، يافتن کلاس ترجمه شده اي است که نشاندهنده
صفحه ASP.NET درخواستي مي باشد. در صورتيکه از ويژوال استوديو دات نت به منظور
ايجاد صفحات ASP.NET استفاده مي گردد ، صفحات وب از دو فايل جداگانه ( يک فايل با
انشعاب aspx . ، شامل صرفا" کنترل هاي وب و تگ هاي HTML و يک فايل aspx.vb و يا
aspx.cs شامل کلاس code-behind ( کد سمت سرويس دهنده ) ) ، تشکيل مي گردند. در
صورتيکه از ويژوال استوديو دات نت استفاده نمي گردد ، مي توان از يک بلاک سمت سرويس
دهنده
آشنائی
با فرمهای وب در ASP.NET
به عنوان یک برنامه نویس ویژوال بیسیک شما می توانید
برنامه های تحت اینترنت نیز بنویسید. به طور معمول برنامه نویسان ویژوال بیسیک به
سمت ASP که یک تکنولوژی از مایکروسافت است متمایل هستند. دلیل این امر هم شباهت
میان VB و VBScript می باشد. بزرگترین ایرادی که ASP کلاسیک دارد نداشتن یک محیط
ویژوال مانند فرمهای معمولی بیسیک است. مایکروسافت با Visual InterDev سعی کرد این
کمبود را جبران کند اما چندان موفق نبود. بالاخره در ویژوال بیسیک دات نت ترکیبی از
InterDev و ویژوال بیسیک وجود دارد و امکانات فرمهای ویژوال بیسیک را برای اینترنت
نیز فراهم می کند.
Web Form ها یکی از اجزای تکنولوژی ASP.NET است که به برنامه
نویس های اکثر زبان ها این امکان را می دهد که یک قالب ویژوال با HTML و یک محیط
برنامهنویسی تحت سرور با کدهای پیشرفته داشته باشند.
Web From ها در
عمل
بهترین راه برای فراگیری این تکنولوژی یک مثال عملی از
آن است. پس از مثال معروف Hello World برای شروع استفاده می کنیم.
آماده سازی
محیط
قبل از شروع ابتدا باید نرمافزارهای مورد نیاز را از
روی لیست زیر نصب کنید. اگر ویژوال استودیو دات نت را به شکل کامل و بر روی ویندوز
2000 یا اکس پی نصب کردید احتیاج به مراحل زیر ندارید.
سیستم عامل شما باید
حتما ً از نوع ان تی باشد، ویندوز 2000 (سرور یا Professional)، ویندوز اکس پی
Professional و یا ان تی سرور 4.
باید NET Framework. بر روی سروری که می
خواهید با آن کار انجام دهید یا برنامه شما بر روی آن اجرا خواهد شد نصب شده باشد.
اگر ویژوال استودیو دات نت را نصب کرده اید مشکلی در این مرحله
ندارید.
مایکروسافت توصیه کرده که سیستم فایل هارد دیسک سرور شما بهتر است NTFS
باشد، هم به دلیل مسائل امنیتی و هم سرعت بیشتر.
Hello World
در فرم مخصوص ایجاد یک پروژه جدید ASP.NET Web
Application را انتخاب کنید و نام آن را HelloWorld قرار دهید. دقت کنید که مکان
ذخیره پروژه
http://localhost باشد.
سپس بر روی کلید OK
کلیک کنید تا یک Solution جدید ایجاد گردد. به طور قراردادی ویژوال استودیو یک Web
Form با نام WebForm1.aspx ایجاد می کند. دقت کنید که پسوند فایل چه تغییری کرده
است.
وقتی بر روی کلید OK کلیک می کنید چند عمل در پشت صحنه انجام می شود. به
غیر از ایجاد کردن یک شاخه در دایرکتوری Visual Studio Projects، ویژوال استودیو یک
Web Application نیز در سروری که انتخاب کرده اید ایجاد می کند. بر روی سرور،
ویژوال استودیو دات نت:
یک دایرکتوری با نام پروژه در شاخه inetpub/wwwroot
ایجاد می کند. این دایرکتوری را به عنوان یک IIS Application معرفی کرده و اجازه
اجرای Script را بر روی آن می دهد. اگر FrontPage Server Extensions را نصب کرده
باشید یک FrontPage Web ایجاد می کند تا با FrontPage هم بتوانید به آن دسترسی
داشته باشید.
می توانید همانگونه که با فرم های معمولی ویژوال بیسیک کار می
کردید از Web Formی که جلوی شما است استفاده کنید، یعنی به شما امکان استفاده از
Toolbox و استفاده از کامپوننت های درون آن بر روی Web Form داده شده است. یک Label
را از Toolbox برداشته و بر روی قسمت بالای فرم قرار دهید و خاصیت Text آن را به
Hello World تغییر دهید.
برای این مثال تمام کاری که لازم بود انجام شود را
انجام دادیم. حالا می توانیم برنامه را اجرا کنیم. قبل از اینکار از Toolbar و در
قسمت Solution Configuration به جای Debug ،Release را انتخاب کنید. حالا بوسیله
کلید F5 برنامه را اجرا کنید. اگر هیچ مشکلی در سیستم نباشد باید صفحه مرورگر باز
شود و فایل WebForm1.aspx نمایش داده وبر روی آن Hello World نوشته شود.
بر روی
صفحه مرورگر کلید سمت راست موس را بزنید و View Source را انتخاب کنید تا ببینید چه
مطالبی در سورس این صفحه آمده است. همانطور که می بینید کدهایی به HTML است که
بوسیله فایل aspx در زمان اجرا ایجاد شده است. همانطور که می بینید یک HTML Form در
این متن دیده می شود در حالی که ما چنین چیزی را اضافه نکرده بودیم، درباره این
مساله در ادامه توضیح خواهم داد. Labelی که اضافه کرده بودیم در تگ Span قرار دارد.
تگ Span مانند یک Container برای Label ما است و اطلاعات آن را در خود نگهداری می
کند. به ویژوال استودیو دات نت باز می گردیم. همانطور که دیدید Web Form ها خیلی
شبیه فرم های معمولی ویندوز هستند. در Web From جدیدی که می سازیم این خاصیت را
بیشتر امتحان می کنیم. در برنامه Hello World که ایجاد کردیم تنها یک Web Form
داشتیم: WebForm1.aspx. یک Web Form دیگر می سازیم تا کارهای بیشتری با آن انجام
دهیم. منوی Project | Add Web Form را انتخاب کنید. در فرمی که باز می شود Web Form
را انتخاب کنید و مطمئن شوید که نام آن WebForm2.aspx است. (قبل از این کار ویژوال
استودیو را از حالت اجرای برنامه خارج کنید)
بر روی Open کلیک کنید تا
WebForm2.aspx در Solution ایجاد شود. بر روی WebForm2.aspx در Solution Explorer
دو بار کلیک کنید تا مطمئن باشید که فرمی که تازه ایجاد کرده اید فعال است. مانند
مثال قبلی یک Label بر روی فرم قرار دهید، سپس یک Button در زیر آن قرار دهید و
اندازه هر دو را یکسان کنید. بر روی Label کلیک کنید و از پنجره Properties خاصیت
ID را انتخاب کنید و آن را به lblText تغییر دهید. سپس بر روی کلید کلیک کنید و ID
آن را به btnSubmit تغییر دهید. بر روی کلید یک بار کلیک کنید، سپس کلید Enter را
بزنید تا به قسمت نوشتن کد برای این کلید وارد شوید.
در ASP.NET هر کدام از
کنترل ها، کدی در پشت صحنه برای خود دارند. همانطور که مشاهده می کنید یک روال با
نام btnSubmit_Click وجود دارد که هنگامی که بر روی کلید کلیک می شود اجرا می شود.
کدی که در این روال نوشته شده باشد در سرور اجرا می شود و نه در مرورگر کامپیوتر
کاربر. کد زیر را در روال مورد بحث بنویسید:
lblText.Text = "Hello World"
همانطور که مشاهده کردید IntelliSense وارد عمل شده و وقتی بعد از lblText،
نقطه را تایپ کردید لیستی از خواص و متد های مربوط به Label را به شما نمایش داد.
این خاصیت در InterDev هم وجود دارد ولی در ویژوال استودیو دات نت از امکانات بیشتر
و لیست پرمحتواتری برخوردار است.
پنجره کد را ببندید و به قسمت طراحی Web Form
بروید، خاصیت Text کلید را به Submit تغییر دهید. حالا برنامه را امتحان می کنیم.
اگر سعی کنید تا برنامه را بوسیله کلید F5 اجرا کنید دوباره WebForm1.aspx نمایش
داده خواهد شد، زیرا که این فرم، فرم ابتدایی در پروژه ما است. برای اینکه
WebForm2.aspx به فرم ابتدایی تبدیل شود در پنجره Solution Explorer بر روی
WebForm2.aspx کلید سمت راست موس را بزنید و سپس Set As Start Page را انتخاب کنید.
حالا می توانید برنامه اجرا کنید.
Web Form جدید، WebForm2.aspx در مرورگر
اینترنت نمایش داده می شود در حالی که بر روی آن یک Label و یک کلید وجود دارد. بر
روی کلید کلیک کنید تا متنی که تایپ کرده بودید در Label نمایش داده شود. همانطور
که می بینید برنامه مانند فرم های معمولی ویندوز اجرا می شود.
ارسال ایمیل در ASP.NET
با استفاده از HTML Templateآیا تاکنون سعی کرده اید برای سایت خود خبرنامه ایجاد
کنید؟ آیا تاکنون وسوسه شده اید که سیستمی طراحی کنید که در صورتی که بینندگان سایت
شما نظرات خود را در سایت شما وارد کنند برای آنها یک Email تشکرآمیز ارسال کنید؟
آیا می دانید ساختن یک HTML Template زیبا برای خبرنامه شما و استفاده همیشگی از آن
جهت ارسال خبرنامه در ASP.NET بسیار ساده صورت می گیرد؟ چنانچه سوالات بالا شما را
به دانستن بیشتر ترغیب کرده است به شما تبریک می گویم! چرا که در ادامه این مقاله
شما روش بسیار ساده ارسال Emailهای HTML زیبا را بدون اینکه نگران چگونگی کدنویسی
HTML متغیر رشته ای Body در MailMessage باشید را فرا خواهید گرفت.
برای شروع
بیایید به روش کار نظری بیاندازیم: خوب احتمالا شما با روش ساختن یک نمونه از آبجکت
MailMessage که در ASP.NET برای ارسال Email استفاده می شود آشنایی دارید (اگر این
چنین نیست در ادامه مقاله به طور اجمالی توضیحاتی ارائه شده است) تنها قسمتی که
باید مورد توجه قرار دهید این است که چگونه می توانیم Body نامه خود را به فرمت
HTML و بدون نیاز به اینکه تمامی تگها را پشت سر هم در یک رشته طولانی و سردرگم
کننده تایپ کنیم، درآوریم. یک ایده جالب این است که ما Template نامه خود را با
استفاده از ادیتورهای WYSIWYG مثل FrontPage یا Dreamweaver طراحی کنیم و سپس تمامی
کدهای HTML آن را درون یک متغیر رشته ای Import کرده و از آن استفاده کنیم. این کار
بسیار آسان است. اما می توان این نامه را برای هر کاربر کمی سفارشی (Customize)
کرد! برای مثال شما می توانید در ابتدای نامه کاربر را با نام وی مورد خطاب قرار
دهید. بهتر است از این پس توضیحات را همراه با کدنویسی دنبال کنیم. (کلیه کدهای
Server Side به زبان VB.NET نوشته شده است) سه گام اساسی برای این کار وجود دارد:
ساختن Template
مورد نظر شما جهت ارسال Email:
برای این کار کافی است که Template مورد نظر خود را به
فرمت HTML طراحی کنید. این به خود شما بستگی دارد که کدهای HTML را به صورت دستی
بنویسید و یا از ادیتورهای WYSIWYG مانند FrontPage یا Dreamweaver یا !GoLive
استفاده کنید. تنها تفاوتی که در اینجا وجود دارد این است که شما بایستی قسمتهایی
از متن نامه خود را که متغیر هستند (مانند نام گیرنده Email، آدرس پست الکترونیکی
وی و ...) را به گونه ای از بقیه قسمتها متمایز کنید. برای مثال اگر شما می خواهید
در ابتدای نامه، دریافت کننده نامه را با نام خود مورد خطاب قرار دهید عبارت را به
صورت زیر وارد کنید: "سلام "#NAME# لطفا توجه کنید که هیچ محدودیتی در تکنیک به کار
رفته وجود ندارد و قرار دادن کاراکترهای ## فقط جهت متمایز ساختن این قسمت از
محتوای استاتیک صفحه است و شما می توانید به صور دیگر آن را مشخص کنید مثلا ?NAME?
یا هر چیز مشابه دیگر. این قسمت بعدا با نام شخص مورد نظر ما جایگزین می شود. نکته
قابل ذکر دیگر اینکه چنانچه قصد دارید نامه خود را فارسی ارسال کنید تگ زیر را
فراموش نکنید:
< meta http-equiv = " Content-Type " content = " text /
html; charset = utf-8 " >
خواندن فایل Template جهت قراردادن در Body نامه
شما:
پس از اینکه Template را آماده نمودید بایستی این فایل را بخوانید، قسمتهای
مورد نظر (متمایز شده با ##) را با عبارات مورد نظر خود (که می توانید از Database
استخراج کنید) جایگزین کنید و این متن را به صورت یک متغیر رشته ای در Body نامه
خود قرار دهید (گام 3). این کار به وسیله کد زیر صورت می پذیرد: (قبل از هر چیز شما
بایستی Namespace مورد نیاز که در اینجا System.IO می باشد را Import
کنید)
Imports System.IO
Dim reader As StreamReader
Dim strFileName As
String = Server.MapPath( " templatel.htm " )
Dim strFileT ext
reader = File.OpenText(
strFileName )
While reader.Peek < > -1
strFileText + =
reader.ReadLine( )
End While
reader.Close()
strFileText = Replace(
strFileText, "#Username#", Name.Text)
strFileText = Replace(strFileText,
"#MsgID#", Request("MsgID" ))
strFileText = Replace(strFileText,
"#AuthorID#", Request("AuthorID" ))
حال بیایید نگاهی به کد فوق بیاندازیم: در
سطر اول شما یک شی از نوع StreamReader که جهت خواندن فایلهای متنی به کار می رود
را می سازید و در سطر بعدی مسیر فیزیکی فایل Template خود را در متغیر رشتهای
strFileName ذخیره می کنید.
نکته: در صورتیکه بخواهید در فایل
کلاس خود از کد فوق استفاده کنید بایستی مسیر فیزیکی فایل را با استفاده از
System.Web.HttpContext.Current.Server.MapPath("template.htm") به دست آورید. اما
در Code Behind یک WebForm همان Server.MapPath() کافی است.
سپس در سطر بعدی ما
با استفاده از متد OpenText فایل مورد نظر را باز کرده و متن آن را در Reader قرار
می دهیم. حال در یک حلقه While...End While سطر به سطر فایل Template را (که در
اینجا کدهای HTML ما هستند) می خوانیم و در متغیر strFileText ذخیره می کنیم.
Reader.Peek <> -1 بررسی می کند که آیا به انتهای فایل رسیده ایم یا خیر. پس
از اینکه کل فایل را خوانده و در متغیر ذخیره کردیم. شی reader را می بندیم.
در
اینجا شما باید Template نامه خود را برای کاربر خاص Customize کنید. یعنی عبارات
محصور شده با ## را با اطلاعات کاربر (که از بانک اطلاعاتی استخراج می شود و یا از
یک Query String دریافت می شود) جایگزین کنید. در مثال بالا مقدار اول در Template
با مقدار یک Textbox و دو مورد بعدی با Query String های انتهای یک URL جایگزین می
شود. حاصل کار یک متغیر رشته ای به نام strFileText است که حاوی کد HTML مورد نیاز
شما برای ارسال یک HTML Email می باشد. که مثلا عبارت ابتدای آن به صورت زیر در
آمده است: "سلام مهدی"
استفاده از قالب Import شده فوق و ارسال
Email:
حال به آسانی Email را ساخته و ارسال می کنیم. بدین
ترتیب: (Imports System.Web.Mail را فراموش نکنید!)
'Creating and sending mail
to user
Dim objMail As New MailMessage()
objMail.From =
"You@YourDomain.com"
objMail.To =
Email.Text.Trim
objMail.Subject = "YOUR SUBJECT GOES
HERE..."
objMail.BodyFormat = MailFormat.Html
objMail.BodyEncoding =
System.Text.Encoding.UTF8
objMail.Body = strFileText
SmtpMail.SmtpServer =
"smtp.YOURSERVER.com"
SmtpMail.Send(objMail)
این قسمت نیاز به توضیخ
چندانی ندارد. جز اینکه objMail.To را بایستی به صورت داینامیک (از DB و ...) تغییر
دهید (در اینجا مقدار از یک Textbox دریافت شده است)، SMTP Server خود را مشخص کنید
و Email را ارسال کنید! به همین سادگی. بقیه موارد بسیار واضح هستند.
لطفا به
این نکته توجه کنید که برخی SMTP Serverهایی که نیاز به Authentication دارند را
نمی توان برای این منظور (ارسال Email به آدرس های خارج از SMTP Server فوق) مورد
استفاده قرار داد. در این خصوص لطفا به Administrator سرور خود رجوع کنید.