کنترل و مديريت عمليات تهيه و توليد نرم‌افزار چند‌رسانه‌اي
داستان‌سرايي ‌به ‌روش خودتان


مي‌خواهيد داستان خود را بنويسيد و يک سناريو از آن در بياوريد، بعد به استوري‌برد ببريدش يا يک کميک‌‌استريپ بسازيد. هر واژه‌پردازي که استفاده مي‌کنيد را بي‌خيال شويد و از سلتيکس (Celtx) استفاده کنيد. اين برنامه که برمبناي فايرفاکس است، ابزار کاملي است براي همه عمليات پيش از توليد رسانه.
منظور از عمليات پيش از توليد رسانه چيست؟ منظور همه کارهايي است که قبل از فيلمبرداري يا صحنه‌سازي انجام مي‌شود. نوشتن فيلمنامه، طرح‌زدن شخصيت‌ها، زمانبندي توليد، مديريت صحنه‌ها و تقريبا چندين کار ديگر را بايد کنترل کنيد.

در سيستم‌هاي‌عامل منبع‌باز واژه‌پردازهاي زيادي وجود دارد که هر کدام هم علاقه‌مندان خاص ‌خود را دارند. اما نمي‌توان از يک واژه‌پرداز به‌عنوان همه‌کاره استفاده کرد و به‌قولي بايد کار را به کاردان سپرد. وقتي هم که مساله امور پيش از توليد است، هيچ نرم‌افزاري توانايي رقابت با سلتيکس را ندارد، به‌ويژه اين‌که رايگان و منبع‌باز هم باشد.

آغاز به کار

سلتيکس براي لينوکس، ويندوز و مک قابل دريافت است. به‌دليل مجوز عجيب و غريب و شيوه کسب‌وکاري که براي اين نرم‌افزار منبع‌باز در نظر گرفته شده است، در بيشتر توزيع‌ها به‌صورت پيش‌فرض وجود ندارد، اما کد منبع آن بسادگي قابل دريافت است و مي‌توانيد خودتان آن‌را کامپايل کنيد. مجوز آن بر مبناي مجوز موزيلا است اما چندتا مدخل جديد به اين مجوز اضافه شده است که آن‌را در مرز باريکي از نرم‌افزار منبع‌باز و نرم‌افزار تجاري قرار مي‌دهد. به‌عبارت ديگر، اين نرم‌افزار رايگان است اما توسعه آزاد آن کمي ناممکن است.

براي نصب در ويندوز، کافي است بسته انگليسي آن‌را (که قابل نصب هم هست) از وب‌سايت اين پروژه دريافت کنيد. نصب آن در لينوکس به‌دليل نبودن آن در مخازن، کمي دشوار است، از اين رو مراحل زير را دنبال کنيد:

فايل منبع آن‌را دريافت کنيد و به‌کمک دستور زير، در دايرکتوري دلخواه خود بريزيد:

tar -jxvf Celtx-2.7.tar.bz2

حالا که دايرکتوري سلتيکس را در اختيار داريد، با کمک دستور cd به آن دايرکتوري برويد و دستور
celtx/. را اجرا کنيد.

انتخاب‌هاي زياد

وقتي براي نخستين بار سلتيکس را اجرا مي‌کنيد، الگوهاي پيش‌فرض زيادي را مشاهده مي‌کنيد. در اينجا مي‌توانيد فيلم، جلوه صوتي، تئاتر، صدا، استوري‌برد، کميک يا متن را انتخاب کنيد. همچنين فهرستي از پروژه‌هاي نمونه را هم خواهيد ديد.

انتخاب‌ها خودشان گويا هستند و اگر جزئي بخواهيم بررسي‌شان کنيم، اين مقاله جاي زيادي نخواهد داشت. بياييد به نمونه‌هاي آنها نگاهي بيندازيم و جادوگر شگفت‌انگيز شهر را باز کنيم.

همان‌طور که پيشتر اشاره کرديم، سلتيکس برمبناي فايرفاکس است و احتمالا احساس مشابه کارکردن با فايرفاکس را خواهيد داشت، اما شباهت آن به تب‌هاي سمت راست و منوها خلاصه مي‌شود. وقتي يک پروژه را باز مي‌کنيد، مشاهده مي‌کنيد که کتابخانه پروژه‌ها در سمت چپ وجود دارد و يک رابط کاربري مبتني بر تب وجود دارد که اطلاعات مرتبط با استوري‌بورد و ... را در آن مشاهده خواهيد کرد.

براي بازيگران و نقش‌هاي مرتبط، مي‌توانيد اطلاعات شخصي کامل آنها و زمان در دسترس‌بودنشان را يادداشت کنيد، توضيح بنويسيد و مهمتر از هر چيز ديگر، اندازه کمد لباس‌هايشان را هم تعيين کنيد. شخصيت‌ها نيز دسته‌بندي مي‌شوند و مي‌توان رفتار و ميزان الهام‌بخشي آنها را تعيين و تمام جزئيات لازم براي گروه بازيگردان و گروه انتخاب‌کننده بازيگرها را يادداشت کرد. همچنين مي‌توان پس از انتخاب بازيگرها، آنها را به نقش‌هاي مختلف نسبت داد.

همچنين مي‌توان استوري‌بورد را در کتابخانه قرار داد و براي هر شات توضيحات و تصاوير مختلفي قرار داد. همچنين در تب سناريو مي‌توان مشاهده کرد که بخش‌هاي مختلفي وجود دارد که به‌کمک آن مي‌توان صفحه تيتراژ را تعيين کرد يا گزارش صحنه را نوشت (که هنگام بستن يک صحنه بسيار مفيد است) و کارت‌هاي ايندکسي براي هر صحنه ايجاد کرد تا در صورت لزوم (مثلا برزدن صحنه‌ها به شيوه بهتر) نگاه کلي به همه صحنه‌ها داشت. با رفتن به گزينه PDF نيز مي‌توان يک نگارش پي‌دي‌اف ساده و تروتميز از سناريو داشت تا به عوامل فيلم داد.

با کليک روي گزينه Add مي‌توان تمام آيتم‌هاي موجود را ديد. الگوي جادوگر شهر گزينه‌هاي زيادي دارد و همچنين براي کنترل حيوانات، CGI، برق، اضافات، ساختمان، بدلکاران، سلاح‌ها و... نيز جزئيات کافي تعيين کرد. سلتيکس تمام اينها را در خود دارد.

مسير ساده‌تري مي‌خواهيد؟ اگر فقط داستان‌نويس هستيد، مي‌توانيد الگوي متن را انتخاب کرده و عناصر لازم را خودتان به آن اضافه کنيد.

سلتيکس براي پوشش تمام جزئيات بسيار پيچيده است ولي اگر در کار تهيه و توليد هستيد توصيه مي‌شود آن‌را دريافت و نصب کنيد.

بخش ترجيحات آن بسيار جزئي است و مي‌‌توانيد به بخش‌هاي مختلف يک روند توليد توضيحات اضافه کنيد. همچنين مي‌توان هر شاخه‌اي را که به آن نياز نيست، غيرفعال کرد و برنامه‌ريزي‌هاي لازم را براي فيلمبرداري انجام داد.

ابزارها و ديگر موارد

اگر بخواهيد به‌صورت حرفه‌اي با سلتيکس کار کنيد، بهتر است به جعبه‌ابزار آن نگاهي بيندازيد. همانند فايرفاکس اين نرم‌افزار نيز افزونه‌هاي قدرتمندي دارد که برخي از آنها پولي هستند و روند توليد را بسيار بهتر مي‌کنند. اين افزونه‌ها قابليت‌هايي دارند که مي‌توان از جمله آنها به مديريت کارکنان اشاره کرد و حتي مي‌توان تعداد کلماتي را که هرکس مي‌نويسد نسبت به زمان سنجيد و بازدهي آنها را اندازه گرفت. همچنين در گزينه‌ استوديويي آن، مي‌توانيد يک نسخه تحت شبکه از آن‌را دريافت کنيد که بتوانيد با ديگر استوديوها به‌صورت مشترک کار کنيد. اما اگر شرکت توليدي کوچکي داريد يا مي‌خواهيد از سلتيکس به‌تنهايي استفاده کنيد، نگارش رايگان آن بهترين گزينه است.

جمع‌بندي

سلتيکس به‌صورت خلاصه ابزاري است که اگر بخواهيد يک کتاب، سناريو، نمايشنامه و... بنويسيد، انتخاب اول شما خواهد بود. همچنين مي‌توانيد با کمي تغيير براي مقاصد ديگر هم از آن استفاده کنيد.